Batman’ın Sason ve Kozluk ilçelerinde, dağlık alanlarda büyük bir özenle toplanan zuzubak otu, bölge halkının yüzyıllardır sürdürdüğü geleneksel yöntemlerle baharata dönüştürülüyor. İlkbahar aylarında yeşeren bu özel ot, doğada nadir bulunması nedeniyle toplanması oldukça zahmetli bir süreç gerektiriyor.
Toplanan zuzubak otu, öncelikle yıkanarak ince ince doğranıyor ve ardından kaya tuzu ile birlikte havanda eziliyor. Kurutma işlemi sonrasında, bu karışım yöresel mutfağın vazgeçilmez baharatlarından birine dönüşüyor. Zuzabak, cacık, kuru fasulye, çorba ve bulgur pilavı gibi birçok yemeğin lezzetini artırarak sofralarda yer alıyor.
Batman Üniversitesi Veterinerlik Bölümü’nden Dr. Öğretim Üyesi Reşit Uğran, zuzubak otunun toplanmasının yalnızca zahmetli değil, aynı zamanda bilgi ve deneyim gerektirdiğini vurguladı. İlk kez Sason’da karşılaştığı bu yeşil otun tadına baktıktan sonra hayran kaldığını belirten Uğran, bölge halkının ihtiyaç fazlasını yerel pazarlara değil, kendi müşterilerine sattığını ve böylece ek gelir elde ettiğini söyledi. Uğran, “Yöre halkı, bu bitkiyi kendi damak zevkleri için kullanıyor” dedi.
Sason’un Yücebağ beldesinde oturan 47 yaşındaki Aslan Oksak, zuzubak toplamayı çocukluğundan beri anne ve babasından öğrendiğini ifade etti. Oksak, bu otun dört mevsim boyunca sofraların vazgeçilmezi olduğunu belirterek, “Şehir dışındaki akrabalarımız ve dostlarımız bu otu sürekli istiyor. Zuzubak’ın tadını bir kez alan, bir daha bırakmak istemiyor” şeklinde konuştu.
Kozluk’un Dolutaş köyünden Salih Sezgin de nisan ve mayıs aylarında zuzubak topladıklarını dile getirerek, 15 yaşından beri bu geleneği sürdürdüğünü anlattı. Sezgin, bu bitkinin kendine özgü aroması sayesinde yemeklere lezzet kattığını ve bölge halkının bu otu şifalı olarak gördüğünü belirtti.
Zuzabak otu; hem lezzeti hem de geleneksel sağlık inançlarıyla, yerel kültürün önemli bir parçası olarak varlığını sürdürüyor.
